Nine Eagles Solo Pro/Bravo SX FAQ (ook geldig voor "rebranded" heli's zoals de Revell Proto Max en anderen)

[Indoorvlieger]

Inleiding


Na een aantal verzoeken, en de blijkbaar toenemende populariteit van deze heli, zal ik beginnen met vertalen van de FAQ die ik voor de Solo Pro en Bravo SX op RC Groups heb geplaatst: Nine Eagles Solo Pro FAQ (Also applies to rebrands like Revell Proto Max and others) - RC Groups

Ik zal proberen mijn tekst zo snel mogelijk naar Nederlands om te zetten, maar ook ik heb maar 24 uur per dag beschikbaar, dus geef het even wat tijd. Ik hoop dat deze FAQ veel beginnende en meer ervaren Solo Pro en Bravo SX vliegers zal helpen meer uit deze leuke kleine heli's te halen.



Disclaimer: Ik werk niet voor Nine Eagles en verkoop geen helicopters. Veel van de hier geplaatste informatie is uit persoonlijke ervaring, of gevonden op forums als dit, RcGroups, en andere bronnen. Dus ik kan niet voor alles claimen degene te zijn die het heeft uitgevonden. Zie je hier een tip of mod van je voorbij komen, beschouw het dan als een compliment. Deze FAQ is een Work in Progress, dus ontbrekende informatie zal in de loop van de tijd worden toegevoegd.




Eerste indrukken:


V 1: Ik heb een Revell Proto Max, Soar, Robbe Nano Arrow, Merlin Tracer 90... en die lijkt sprekend op de Solo Pro. Is mijn heli namaak?

A: Nine Eagles produceert ook heli's voor andere merken, dus je heli is waarschijnlijk geen namaak. Vaak betekent dit niet meer dan een andere kleur canopy en staartvin, de rest van de heli is hetzelfde. Dus onderdelen van de Solo Pro passen gewoon. Of als je een Solo Pro hebt, kun je ook onderdelen van Revell of andere merken gebruiken.


V 2: Wat betekenen de knipperende leds als ik de batterij plaats, en gas geef. Is er iets misschien iets mis?

A: De leds op de ontvanger werken als indicators. Als je de akku plaatst, zal de blauwe led eerst gaan branden, daarna knipperen, en vervolgens weer constant gaan branden, ter indicatie dat de heli is "opgestart" en verbonden is met de zender. Blijft de led blauw knipperen, dan staat of de zender nog uit, of de heli is niet verbonden met de zender, of is die verbinding kwijt geraakt. Hoe de heli weer te "binden" vind je verderop in deze FAQ, in het "andere problemen" gedeelte.

Als je verbinding hebt, en gas geeft, gaat een groene led knipperen. Dit geeft aan dat de ontvanger de hoofd- en staartmotor aanstuurt. Dit kan helpen bij het troubleshooten. Knippert de led wel, maar draaien de motoren niet, dan is er of iets mis met de motoren of de draden tussen motoren en ontvanger (losse stekker op de ontvanger!), of de snelheidregelaars (ESC) zijn defect.


V 3: Als ik de motoren aanzet, gaan de servo's ineens even een stukje op en neer bewegen. Als ik direct daarna weer gas geef, gebeurt dat niet meer. Is mijn ontvanger kapot?

A: Nee, dit is geen storing. Deze schijnbaar willekeurige servo-bewegingen zijn bedoeld om te helpen recht op te stijgen. Deze mix is in de ontvanger geprogrammeerd. Wil je dit niet en zelf corrigeren bij het opstijgen, geef dan even een beetje gas, en wacht tot de servo's hun "take off" procedure hebben afgewerkt, (duurt een paar seconden) en geef dan meer gas om op te stijgen.


V 4: Is de V2 een nieuwere versie dan de V1?

A: Nee, totaal niet. Het cijfer geeft alleen de kleur aan. Een V2 betekent dat de heli een gele canopy en staartvin heeft, en een wit landingsgestel, hoofd- en staartrotorbladen. Behalve dat de witte onderdelen "glow in the dark" zijn, is een V2 technisch gelijk aan de V1. Zelfde geldt voor de eerdere versies van de Solo Pro, de, de I en II, ok dan geeft het nummer alleen de kleur van de heli aan, niet de specificaties.


V 5: Ik hoor dat er meerdere versies van de rotorkop zijn bij de Solo Pro. Wat zijn de verschillen?

A: De grootste zichtbare aanpassing is een ander type linkje tussen swash plate en mixer armen op de bladen. De oudere rotorkop gebruikt "banaanvormige" linkjes, de nieuwere versie lijken meer op een uitgerekte O. Door deze aanpassing zijn de dunne pinnetjes op de kop, waar deze linkjes langs bewegen, ook iets verplaatst t.o.v. de oudere versie kop. Het is dus niet aan te raden om de nieuwe linkjes op de oudere kop te gebruiken, en andersom. Wil je een oudere versie Solo Pro upgraden naar de nieuwe rotorkop, dan moet je met de linkjes tegelijk de main shaft set kopen.

De plaatjes hieronder tonen eerst het oudere type kop, en daarna het nieuwere type.







V 6: Onder de linker ski van het landingsgestel zitten een paar ronde uitsteeksels. De heli staat daardoor scheef op de grond. Zijn dit gietrestjes die ze in de fabriek zijn vergeten te verwijderen?

A: Deze uitsteeksels lijken hier niet te horen, maar hebben wel degelijk een doel. Bij het onderkopje "vlieggedrag" zal ter sprake komen dat deze heli scheef in de lucht hangt om op zijn plaats te kunnen blijven hoveren. Op de grond kan dit normaal gesproken niet. Dus als de rotor op gang komt, zal de druk van de staartrotor de heli willen omduwen voordat je kan opstijgen. Om dit te voorkomen, hebben de ontwerpers, samen net de "opstijg-hulp" door de servo's, de kleine uitsteeksels onder de linker ski gemaakt, zodat de heli al iets naar rechts staat voor het opstijgen. Dus je kan deze uitsteeksels beter laten zitten, omdat je anders bij opstijgen meer zelf moet compenseren met de sticks, voor een nette take off.


V 7: Waarom zijn er 2 verschillende soorten kogels op de bovenkant van de swash plate? Welke moet ik gebruiken?

A: Standaard komt de Solo Pro met de links op de langere kogels. Dit geeft meer stuuruitslag. Om de heli "tammer" te maken kun je ze overzetten naar de kortere kogels, maar het is handiger om daar de "dual rate" van de zender voor te gebruiken, waardoor de servouitslagen worden beperkt. Dit doe je door, met de zender in mode 2, de rechter stick in te drukken, zodat er een half cirkeltje op het display komt te staan.


V 8: Ik zie een paar koperkleurige dikke draden aan de achterkant van de ontvangerprintplaat zitten, maar die zijn nergens op aangesloten. Kan dit kwaad?

A: Die koperkleurige draden vormen de antenne. Deze horen alleen aan de ontvangerprint te zitten, dus dat klopt. Waar je wel op moet letten is dat ze niet tussen draaiende delen kunnen komen, zoals de swash plate of het motortandwiel. De RX-01 ontvanger, die in de Bravo SX zit, en ook in de nieuwste Solo Pro's, heeft trouwens maar 1 antennedraad.


V 9: Waarom zitten er kleine rechthoekige uitsparingen in de zijde van de romp?

A: Zoals je wellicht weet is de Bravo SX ook in legeruitvoering te krijgen, met camouflage patroon. Voor degenen die ook bewapening op hun heli willen, heeft Nine Eagles ook een setje daarvoor uitgebracht. Op de onderstaande plaatjes is dit te zien:



En deze passen precies in die uitsparingen:




V 10: Ik heb al een goede losse zender (Dx6i, of ander merk/type) dus kan ik die gebruiken om een losse Solo Pro (Bind & Fly versie) te besturen?


A: Nee, helaas niet. Hoewel de 2.4 GHz technology voordelen bied boven de oudere MHz zenders, is daarmee ook een situatie ontstaan dat elke fabrikant zijn eigen besturingssignaal heeft bedacht. Daardoor kun je een heli van merk "A" alleen vliegen met een zender van merk "A" en niet van een ander merk. De enige manier om de Solo Pro met een Spektrum compatible zender, zoals de DX6i te vliegen, is de ontvanger in de heli te vervangen door die van de mSR. Niet eenvoudig, en een mSR ontvanger kost al bijna net zoveel als een Solo Pro RTF set.


V 11: Kan ik een los gekochte (BnF versie) Solo Pro of Bravo SX ook besturen met mijn huidige Nine Eagles zender?

A: Als je eerder bijvoorbeeld een Solo coax, Bravi III of Draco hebt gekocht, kun je die zender prima gebruiken. Dit geldt ook voor "rebranded" exemplaren, zoals de Proto CX van Revell. Ook kan de meer "professioneel" uitziende zender van de Kestrel 500 serie worden gebruikt. Verder staat Nine Eagles op het punt een 6 kanaals computerzender uit te brengen, met onder andere modelgeheugen. Maar het is nog niet bekend of deze te binden is aan de micro heli's.

Let op! Nine Eagles maakt ook micro vliegtuigen, en hoewel de zender die daarbij wordt meegeleverd exact op die van de Solo Pro lijkt, op de stickers na, kan deze niet worden "gebonden" aan de heli's. Waarom ze dit hebben gedaan is me nog onduidelijk, maar het is helaas niet anders.



Op RC Groups heeft een zekere Michael Heer een prima review geplaatst van de Revell Proto Max. Aangezien dit in weze een Solo Pro is, kan het interessant zijn om deze engelstalige review ook door te nemen. Er staan ook een aantal duidelijke foto's in. De review staat hier: Revell Proto Max Ultra-Micro 4 Channel 2.4GHz Helicopter RTF Review - RC Groups


Deze Youtube video's geven een aardige indruk van hoe deze heli's vliegen.

Solo Pro:



Bravo SX:





Vlieggedrag


Belangrijke opmerking voor de eerste vlucht: De in deze heli gebruikte lineaire servo's hebben een mechanisch bepaald eindpunt. Het kan voorkomen dat de afstelling niet helemaal correct is, en de servo's door de zender verder worden gestuurd dan ze fysiek kunnen. Het is dus aan te raden om tijdens het bewegen van de sticks te kijken of de servo's nergens gevaarlijk dicht bij de rand van de servo komen. Doe deze test bij "full rate" dus vol cirkeltje op het display. Bij minder dan 1 mm speling tussen de rand en het bewegende deel van de serve, is het aan te raden dit bij te stellen, middels EPA. Onder "Trim problemen" staat hoe dit uit te voeren.



V 1: Mijn heli hangt scheef in de lucht. Ik kan dat niet wegtrimmen, is er wat kapot?

A: Dit is normaal. De staartrotor zorgt voor een zijwaartse druk, die de heli naar links zou laten glijden, tenzij de hoofdrotorbladen dit compenseren door naar rechts tegen te sturen. Het resultaat van dit "krachtenspel" is dat de heli naar rechts hangt. Omdat de Solo Pro erg licht is, is dit effect nog wat sterker waarneembaar dan bij grotere en zwaardere heli's.


V 2: Hoe trim ik deze heli voor een stabiele hover?

A: Het is aan te raden om voldoende ruimte te hebben op de eerste vlucht. Niets zo vervelend als dat je meer bezig bent om je heli bij de meubels en de muur weg te houden, dan met het corrigeren van de trim instellingen. Zoals we verderop zullen zien, beweegt deze heli vooruit en achteruit afhankelijk van welke kant je op stuurt. Dus als eerste moet je de staart trimmen. Dit kan in de lucht als je voldoende ruimte hebt, maar je kan ook wat "voorwerk" doen op de grond. Zet de heli op een glad oppervlak, en geef een beetje gas, ongeveer 10%. De heli zal dan niet opstijgen, maar wel een beetje lichter worden. Als de staart trim nog niet goed staat, zal de heli ook op de grond al gaan draaien. Trim nu de staart totdat deze redelijk stil staat. Je bent nu nog niet klaar met trimmen van de staart, maar het "ruwe werk" is nu wel gedaan, en in de lucht kun je de trim nu wat '"finetunen".

Als je in de lucht bent, zorg dan dat je ver genoeg boven de grond zit. Zit je te laag, dan heeft de heli last van de lucht van de rotor, die via de grond terug kaatst. Als de staart goed stil blijft, kun je je richten op de andere richtingen, dus elevator (vooruit/achteruit) en roll (schuiven naar links en rechts). Deze heli is dermate eigenstabiel, dat je een afstelling moet kunnen vinden waarbij je de sticks los kan laten, en de heli min of meer op zijn plek blijft. Lukt dit niet, dan kan het verstandig zijn naar het kopje "trim-problemen" te gaan, dat wat lager in deze FAQ staat.

Na het trimmen, controleer ook of de servo's nu niet te dicht bij de fysieke limiet komen, als je de stick naar volledige uitslag beweegt. Soms verschuiven de eindpunten van de servo een beetje na veel trimmen, en dan zou een servo kunnen vastlopen. Is dit het geval, dat kun je dat oplossen middels EPA, of de lengte van de stuurstangen tussen swash en servo aanpassen, zodat minder trim nodig is.


V 3: Als ik met de staart links of rechts stuur, gaat de heli vanzelf achteruit of vooruit. Hoe kan dat?

A: Dit heeft ook wat te maken met de zijwaartse druk van de staartrotor, zoals aangehaald bij het scheefhangen. Bij het naar rechts sturen wordt deze druk groter, en de staart iets omhoog geduwd. Het gevolg is dat de heli naar voren wil. Bij naar links sturen gebeurt het omgekeerde. Enige manier om dit te voorkomen is zelf een beetje contra tegen te sturen. Je kan dit effect ook gebruiken om sneller naar voren te gaan, bijvoorbeeld om tegen de wind in terug te vliegen. Bij een bocht naar rechts zal de heli een extra boost naar voren krijgen.


V 4: Ik heb moeite met bochten naar links, zelfs als ik wat elevator naar voren mee stuur. Is er wat mis?

A: Om het naar achteren glijden bij een bocht naar links te voorkomen is inderdaad elevator vooruit nodig, maar als je een mooie bocht wil maken is er meer nodig. Zoals je hebt kunnen lezen, hangt deze heli naar rechts. Om hem soepel door een bocht naar links te krijgen, moet je ook een beetje roll/aileron links meesturen, tegelijk met roer, en elevator naar voren. Daardoor gaat de heli iets naar links kantelen, en "hangt" beter in de bocht. Het kan wat oefening vergen om de juiste hoeveelheid roll links aan te leren voelen, maar als je doorzet zal dat zeker lukken.


V 5: Als ik in een kleine ruimte een korte bocht naar rechts wil maken, breekt de heli een beetje uit, hij schuift meer door de bocht. Hoe kan ik dit voorkomen?

A: Hoewel deze heli al wat naar rechts hangt in de lucht, en daardoor gemakkelijker een rechter bocht in gaat, is er bij korte bochten toch een beetje extra hulp nodig. Door een fractie aileron rechts mee te sturen, hangt de heli beter in de bocht.
V 6: Na een crash "zwabbert" de heli alle kanten op, hoe ik ook trim. Wat is er mis?

A: Wat je eerst na kan kijken is of de pin op de achterkant van de swash plate nog wel in zijn geleider zit. Is die eruit, buig dan de geleider iets naar buiten, en de pin kan er weer in vallen. Op het volgende plaatje is te zien hoe het eruit ziet als die pin uit zijn geleider ligt. Ook kun je zien of andere onderdelen op de juiste plaats zitten.



Het kan trouwens ook zijn dat de pins waar de bladen van de hoofdrotor op scharnieren, zijn afgebroken. Hoe dit te repareren wordt onder het kopje "reparaties" behandelt


V 7: Soms, als ik wat "wilder" vlieg, hoor ik een luide tik. Raken de rotorbladen soms iets?

A: Er kunnen 2 dingen aan de hand zijn. Als de staartvin naar voren is geschoven, kunnen de bladen het topje soms net raken, al komt dit weinig voor. Het is waarschijnlijker dat de flybar de canopy of staartboom raakt. Als je de bladen zo verdraait dat de flybar in het verlengde van de heli loopt, en je hem naar voren of naar achteren kantelt, zul je zien dat het gewicht net de bovenkant van de canopy kan raken, en de staartboom. Dit is wat er tijdens de vlucht ook kan gebeuren. Dit is vaak te voorkomen door wat rustiger te sturen (betekent niet dat je niet snel en vlot kan vliegen) of door de flybar aan te passen. Marconos heeft op RC Groups een uitstekende video geplaatst, waar een manier om de flybar aan te passen is te zien:

YouTube - nine eagles solo pro fly bar modificata.wmv

Er zijn meer manieren, zoek maar eens op Youtube op op "Solo Pro Flybar" en je vindt meer ideeën. Xtreme, een bedrijf dat upgrades voor heli's ontwerpt en produceert, is bezig met een flybar die lijkt op het idee van Marconos, maar dan carbon fiber gebruikt voor de stangen tussen de gewichten en het centrale deel van de flybar. Ik heb zelf met een sample mogen testen, en de eerste indrukken zijn zeer positief. Maar op het moment van schrijven van dit, is deze flybar nog niet in productie genomen, dus wie hem wil hebben, zal nog even geduld moeten hebben.


V 8: Als ik de zender op de advanced/outdoor stand heb staan, bewegen beide servo's als ik de elevator stick helemaal naar voren duw. Is mijn ontvanger kapot?

A: Het is inderdaad de ontvanger, maar hij is niet defect. Als je naar de tekst op je ontvangerprint kijkt, zul je daar "RX-04" zien staan. Dit type ontvanger is gebruikt in latere series van de Solo Pro I en II, en heeft een speciale aileron/elevator mix die alleen in outdoor/advanced mode wordt geactiveerd. Als de elevator servo naar beneden beweegt (dus stick naar voren) zal bij een bepaald punt, dichtbij volle uitslag, deze mix in werking treden, en gaat de roll/aileron servo ineens ook een stuk naar beneden. Dit kan rare effecten tijdens snel vooruit vliegen hebben. De reden voor deze mix is mij niet bekend, maar blijkbaar vonden veel piloten het nogal irritant, want latere ontvanger versies, zoals de RX-06 and RX-01, hebben deze mix niet meer.

Behalve de zender op indoor mode te laten staan, kun je een nieuwe ontvanger plaatsen, of middels EPA de uitslag van de elevator servo beperken, zodat hij niet voorbij het punt gaat waar deze mix in werking treedt. Om het verlies aan uitslag te compenseren, kun je dan met subtrim de neutraalstand van de servo aanpassen. Daarna heb je wel minder uitslag naar achteren, maar de meeste piloten zullen vooral vooruit vliegen, en minder geven om een wat lagere snelheid achteruit.


V 9: Als ik probeer op te stijgen valt de heli gewoon om. Wat doe ik verkeerd?

A: Grote kans dat je niet snel genoeg gas geeft. Het beste kun je het gas opvoeren tot rond de 50%, het percentage waarbij de heli met een volle akku meestal wat wil klimmen. Geef geen volgas, want tenzij je in een grote ruimte vliegt, zul je anders zo tegen het plafond zitten, en een paar seconden later zijn gecrasht. Je kan ook de heli vanuit de hand laten starten. De Solo Pro video onderaan het "Eerste Indrukken" gedeelte laat dit zien. Dit houdt in dat je de heli met de ene hand vasthoudt, daar waar de staartboom in het frame schuift, en de zender in de andere hand. Geef weer gas tot ongeveer 50%, en je zult voelen dat de heli wil stijgen. Laat hem los, en pak de zender met beide handen vast, om te kunnen vliegen.


V 10: Telkens als ik met mijn Bravo SX wil landen kiept hij achterover. Is het wel mogelijk om netjes te landen?

A: De Bravo SX heeft het gewicht vrij ver naar achteren, dus de heli is een beetje staartlastig. Dit kan problemen geven bij het landen. Wat je eerst even kan nakijken is of je wel de goede accu bij de heli hebt gekregen. Er zijn sets (zowel de standaard RTF als de versie in koffer) uitgeleverd met een verkeerd gelabelde vliegtuigaccu, die 4.70 gram weegt ipv 4.35 gram. Daardoor komt het zwaartepunt nog verder naar achteren te liggen, en je kan tevens iets korter vliegen.

Als je wel de juiste accu hebt, is er wel een manier om beter te landen. Zorg dat de heli geleidelijk hoogte verliest, net als bij een gewone landing, en wanneer de ski's bijna de grond raken geef je een tikje elevator naar voren. Subtiele stuurbewegingen zijn de sleutel, en oefening baart kunst, zodat je na een tijdje elke keer netjes "schaalgetrouw" zult kunnen landen.


V 11: De heli lijkt wel een eigen willetje te hebben. Als ik de stick naar voren druk en weer los laat, komt hij ook stukje terug naar achteren. Wat is er aan de hand?

A: Dit heeft te maken met de 45 graden flybar op deze heli. Door deze rotor setup is de heli erg stabiel en kan hij handsfree hoveren. Maar dit betekent ook dat de flybar je stuurinput een beetje tegenwerkt. Dus als je de stick naar voren doet, zal de flybar proberen de heli weer naar achteren te trekken, terug in stabiele hover. Omdat de besturing meer invloed heeft dan de flybar, gaat de heli toch vooruit, tegen de "wil" van de flybar in. Zodra je de stick loslaat, is de invloed van de besturing weg, maar die van de flybar is er nog wel, waardoor de heli wat terug wordt getrokken. Dit geldt ook voor zijwaarts bewegen. Het kan vervelend zijn, hoewel deze heli er relatief weinig last van heeft, het is op sommige heli's een stuk beter merkbaar. Beste manier om deze "terugslag" te voorkomen, is de sticks geleidelijk naar neutraal te zetten, en niet met een ruk naar het midden. Dit zal wat oefening vergen, maar is ook een leuke uitdaging.


V 12: Ik heb een Bravo SX, en soms gaat de heli even schudden. Wat is er mis, en hoe kan ik dit verhelpen?

A: Dit gedrag zie je op sommige Bravo SX heli's. Vaak treedt het op na een snelle linker piro en dan de sticks weer neutraal zetten. Of tijdens het geven van een beetje aileron links. Het is geen normale onbalans in de rotorkop, want de heli kan nog steeds handsfree hoveren. Er zijn een paar dingen die je kan proberen om het op te lossen of in ieder geval te verminderen. Het aanpassen van de gyro instelling kan helpen. Meestal moet hij een paar klikjes omhoog, maar soms juist wat minder. De procedure om dit te doen staat (of komt nog te staan) onder het kopje "Trimproblemen", vraag 3. Denk eraan te noteren hoever je de gyro aanpast, zodat je weer terug kan als de resultaten je niet bevallen.

Het verminderen van de zijdelingse speling op de bladen lijkt ook te helpen. Een plaatje zal dit duidelijker maken:





Door dunne ringetjes (washers) tussen blad en het middenstuk te plaatsen, kun je de speling verminderen. Let op dat je wel iets van speling over houdt, zodat de bladen vrij kunnen bewegen. Een andere manier is de schroeven waarmee de bladen vast zitten iets los te draaien, de bladen naar elkaar te duwen, en dan weer vast te draaien. Of dit echt helpt en of de bladen niet na een korte periode vliegen weer wat naar buiten worden getrokken, is nog niet duidelijk.



Reparaties:


Algemene opmerking over reparaties aan deze heli: Als iets niet met schroeven vast zit, is het waarschijnlijk alleen vastgeklemd. Zoals de staartrotor, landingsgestel, en de staartboom bijvoorbeeld. Om een dergelijk onderdeel te verwijderen, moet je voorzichtig en gedoseerd trekken, totdat je het onderdeel voelt loskomen. Gebruik nooit extreem veel kracht, het is een kleine heli, en hoewel hij wel een stootje kan hebben, kan je ook iets stuk trekken.



V 1: Welke reserve-onderdelen heb ik nodig?

A: Dit hangt erg af van hoe je vliegt en hoeveel geluk je hebt. Als je niet crasht zullen er alleen door slijtage dingen moeten worden vervangen, en dan kun je het best lang uithouden. Bovendien is dit een erg lichte heli (minder dan 30 gram met akku) dus je hebt niet snel echt schade. Gevoelig bij een crash en ook door slijtage is de staartmotor. De linkjes tussen swash plate en bladen slijten ook wat sneller dan de andere, en kunnen daardoor tijdens een vlucht loskomen, als de "kogelgaten" te ruim zijn geworden. Je kan de opening iets strakker maken door een kleine drup dunne secondenlijm op een scherp iets te doen, bijvoorbeeld eens schroevendraaier, en dan aan de binnenkant van het gat te smeren. Maar het is zeker aan te raden een setje linkjes bij de hand te hebben. En naast de staartmotor heeft ook de hoofdmotor natuurlijk niet het eeuwige leven.

Het kan heel anders lopen als je vaak crasht, hoewel deze heli door zijn lage gewicht ook dan vaak heel blijft. Onderdelen die dan sneller kunnen sneuvelen zijn het landingsgestel, de main shaft (de pennen waar de bladen op scharnieren breken dan af, verder in deze FAQ zal worden besproken hoe dit te repareren), de staartmotor en mogelijk de flybar. Laastgenoemde zal niet snel echt breken, maar de gewichten kunnen uit de houders schieten, en zijn dan daarna natuurlijk nergens meer te vinden...


V 2: Mijn heli kwam met de de staartboom los uit de doos. Hoe maak ik dit weer vast, zonder de draden te beschadigen?

A: De staartboom is, net als de meeste onderdelen, alleen vastgeklemd. Het kan inderdaad wel eens voorkomen dat deze niet ver genoeg in de houder is gedrukt, of tijdens transport is losgekomen. Het is eenvoudig om deze weer op zijn plaats te schuiven, maar je moet dan natuurlijk wel weten hoe de draden moeten lopen. Aan de linkerkant (gezien van achteren), in de opening waar de staart in schuift, zit een kleine uitsparing voor de draden. Om dit verduidelijken staat hieronder een plaatje:



Als de staartboom vanzelf los blijft komen, kan een drupje lijm uitkomst bieden.


V 3: Na een crash blijft een servo hangen en bromt alleen wat.

A: Allereerst kun je kijken of er geen vuil in de draad op de metalen as zit, die de servo laat bewegen, en/of tussen de witte tandwielen van de servo. Zelfs een kleine korrel zand kan al vastlopers veroorzaken. Is dat niet het geval, dan kan het zijn dat het grote tandwiel van de servo omhoog is geduwd op de as, waardoor deze as te weinig speling heeft, en dus te zwaar draait. Er moet ongeveer een halve mm speling zijn, en het tandwiel moet zeer licht draaien. Indien te strak, dan kun je met een dunne schroevendraaier tussen tandwiel en servo, voorzichtig het tandwiel iets naar beneden schuiven.


V 4: Kan ik reseve-onderdelen van andere heli's gebruiken? De hobbyzaak hier in de buurt heeft geen onderdelen voor de Nine Eagles Solo Pro...
A: Voor een aantal onderdelen zijn er alternatieven. Zo kun je de staartrotor van de Eflite mSR gebruiken, past prima. Als je handig bent met solderen zou je ook de staartmotor van deze ultra micro heli kunnen proberen, als de originele staartmotor niet te vinden is.
Verder zijn er ook onderdelen van andere Nine Eagles micro heli's te gebruiken. De kunststof ring met schroef, net onder de swash plate, is hetzelfde als die van de Solo coax. Ook de links tussen swash plate en bladen in hetzelfde, als je een Solo Pro V1 of V2 hebt. Bij mijn Solo coax is zelfs de swash plate identiek, al zijn er ook coaxen met 4 korte ball links op de swash plate, ipv 2 korte en 2 lange, waardoor je minder stuuruitslag hebt.


V 5: Een pin waarmee het landingsgestel in het frame vast zit, is afgebroken en wil er niet meer uit. Help!

A: Lastige situatie, maar er zijn wel een paar manieren om zit voor elkaar te krijgen. Je kan een zeer dun boortje nemen om een gaatje in de rest van de pin te boren, en dan een schroefje in het gat te draaien. Trek dan met een tangetje aan dat schroefje. Of een dun staafje metaal, bijvoorbeeld een papercip, heet maken, en dan in de rest van de pin duwen. Even laten afkoelen, en dan met een tangetje eruit proberen te trekken.


V 6: De linkjes tussen swash plate en bladen komen steeds los tijdens het vliegen. Ze klikken ook erg losjes op de kogeltjes. Ik heb alleen geen reserve linkjes bij de hand...

A: De kleine bolvormige uitsparingen in de linkjes zullen slijten, en aan vervanging toe zijn. Maar je kan ze ook repareren met dunne secondenlijm. Neem iets duns, zoals een tandenstoker of een hele dunne platte schroevendraaier, doe daar een drupje lijm op, en smeer dit met een cirkelvormige beweging aan de binnenkant van het uitgesleten gat. Op die manier bekleed je de binnenkant van de kogelvormige uitsparing met een dun laagje secondenlijm. Laat dit een tijd drogen, zodat het goed uit kan harden. Probeer dan of de passing is verbeterd. Is deze nog steeds te los, herhaal dan deze procedure. Meestal is 1 keer echter al voldoende.


V 7: Mijn flybar is gebroken en ik krijg hem er niet af. Help!

A: De flybar zit vast met een dunne metalen pin, die in de flybar geklemd zit. Het beste is om iets duns te nemen om de pin eruit te duwen. Een hele kleine precisie schroevendraaier werkt bijvoorbeeld prima. Houd de rotorkop vast en duw de pin er voorzichtig uit.


V 8: De pennen waar de bladen mee vast zitten zijn afgebroken bij een crash. Kan ik ze weer terug lijmen?

A: Lijmen zal niet echt lang houden, waarschijnlijk. Als je geen nieuwe main shaft kan of wil kopen, is het beter om de afgebroken pinnen te vervangen door wat anders. Hiervoor boor je een gat op de plek waar de originele pinnen zaten, recht door de rotorkop. Deze video laat dit mooi zien:



Je kan allerlei verschillende materialen gebruiken om de afgebroken pinnen te vervangen. Ronde tandenstokers, een "rietje" van een spuitbus, of een metalen pin. Een zwakkere alternatieve pin, zoals de tandenstoker, zal sneller opnieuw afbreken, en als een soort "zekering" werken, waardoor andere onderdelen mogelijk worden gespaard.

Belangrijk!: Als je toch de main shaft vervangt, let dan erop hoe het ringetje onder swash komt te zitten. Deze heeft aan 1 kant een richel, en die moet naar beneden wijzen. Verkeerd monteren zal problemen geven met trimmen, doordat er dan teveel speling op de main shaft komt.


V 9: I wil de ontvanger vervangen, maar het reserve-onderdeel kwam zonder stekker. Waar moeten de draden van de connector op de print worden gesoldeerd?

A: Aan de voorkant van de ontvanger, zie je twee soldeereilandjes, met "B+" en "B-" wat aangeeft waar de rode draad (pluspool) en de zwarte draad (minpool) moet komen. Het volgende plaatje kan daarbij helpen.



Op dit plaatje zien we links een Bravo SX ontvanger, vandaar de extra draden (van het navigatielicht en de schijnwerper) en rechts die van de Solo Pro. De soldeereilanden zijn vrij klein, dus het kan raadzaam zijn om eerst te oefenen als je weinig ervaring hebt met solderen op de vierkante mm. Het kan ook helpen om de rechter servo motor te verwijderen, om meer ruimte te hebben.


V 10: Als ik de linkjes terug wil plaatsen op de kogels lukt dat niet. Wat is er mis?

A: Soms kan de passing een beetje krap zijn, en is er wat meer kracht nodig. Maar het kan ook zijn dat je ze probeert verkeerd om terug te plaatsen. Elk linkje heeft aan 1 kant een net iets grotere opening. Deze moet altijd aan de binnenkant zitten.


V 11: Hoe haal ik de canopy eraf?

A: Dit is vrij eenvoudig. Vier rubber ringetjes houden de canopy vast op de 4 pennen van het frame. Plaats je vinger bij zo'n ring aan de binnenkant van de canopy, en schuif het gedeelte met de ring van de pen af. De canopy is van zeer buigzaam materiaal, dus als je het rustig doet, zal dit zo gebeurd zijn zonder schade.


V 12: Hoe vervang ik de hoofdmotor?

A: Dit is vrij eenvoudig. De motor zit in het frame geklemd. Er zit wel een drup lijm op de motor, die de motor moet borgen, maar je kan hem zo uit de frame duwen. Het kan handig zijn om eerst de canopy en het landingsgestel te verwijderen, dan kun je beter bij de onderkant. Haal de stekker van de motor los van de ontvanger, maar let op hoe de stekker hoort te zitten. Ben je dit vergeten te noteren, de rode draad zit beneden. Gebruik een stompe schroevendraaier or een ander spits maar niet te scherp voorwerp om de motor omhoog te duwen. Het kan ook helpen om de servolinkjes los te halen, maar dit is niet beslist nodig. De nieuwe motor plaatsen is een kwestie van deze op zijn plek duwen. Je kan een drupje lijm gebruiken als borging, maar meestal is dit niet echt nodig.



Akku's:


V: Hoe lang kan je op 1 akku vliegen, en hoe weet ik wanneer het tijd is om te landen?

A: Lipo's dienen met zorg behandeld te worden. Ze leveren prima prestaties, maar ontlaad ze te ver, en ze zullen het snel begeven. In het uiterste geval kunnen ze dan zelfs ontploffen of vlam vatten. De Solo Pro gebruikt erg kleine akku's, dus de risico's zijn kleiner, maar voorzichtigheid blijft geboden, zeker als je langer plezier van je akku's wil hebben. Als de heli niet meer op hoogte kan blijven bij volgas, ga je zeker te ver. Beter is on je vluchten te timen, of op het gas percentage op de zender te letten, en daarmee in te schatten hoe ver je akku is ontladen. Tussen een volle en redelijk, maar niet te ver, ontladen akku zit tussen de 15 tot 20% verschil. Dus stel dat je aan het begin van de vlucht 45% gas nodig hebt om te hoveren, dan is het moment dat je 65% gas nodig hebt het moment om te stoppen. Dit betekent bij de meeste lipo's ongeveer 5 tot 6 minuten vliegen, iets meer als je een 160 mAh gebruikt.


V: Welke andere akku's kan ik gebruiken in de Solo Pro?

A: Nine Eagles heeft een eigen batterij-aansluiting ontworpen, waardoor je tot voor kort weinig keuze had, behalve de standaard akku. Maar sinds een tijdje verkoopt Hobby King zogenaamde OEM akku's, die veel goedkoper zijn dan de standaard akku. Ze hebben een lage C-rating gekregen, wat lijkt te suggereren dat ze niet geschikt zijn voor hoge ontlaadstromen, maar ze blijken in de praktijk prima te voldoen. Met de "20% regel" haal ik makkelijk 6 tot 6 1/2 minuut, met daarbij een pittig reagerende heli. En ze lijken ook een goede levensduur te hebben, 1 akku heeft al 35 vluchten erop zitten, en presteert nog als nieuw.

Wil je nog meer vermogen, dan was tot voor kort de enige optie een extra batterijdraad aan de contacten op het landingsgestel, of op de ontvanger zelf, te solderen, zodat akku's met micro JST stekker (zoals de mSR gebruikt) ook kunnen worden aangesloten. Aanraders zijn daarbij Intellect/Hyperion 130 mAh, en ook de Thunder Power 160 is interessant, aangezien deze 160 mAh capaciteit heeft, terwijl hij net zo zwaar is als de eerder genoemde 130 mAh akku's. Andere door hun lagere prijs ook interessante akku's zijn de Nano-tech 130, al heb ik daar nog niet van kunnen vaststellen of ze ook langer meegaan dan een keer of 25 opladen. De extra kabel nodig om deze akku;s aan te sluiten vind je hier: HobbyKing Online R/C Hobby Store : Mini Plug Extention for Micro Battery 10cm (5pcs/bag)

Nu zijn er sinds kort ook Hyperion en Intellect 130 lipo's beschikbaar met NE connector. Dus zonder aanpassingen toch meer vermogen. Ze zijn nog niet overal verkrijgbaar, maar dat zal wel snel beter worden. Wil je daar niet op wachten, dan is het ook mogelijk om zelf een micro JST connector van een lipo te verwijderen en er een NE connector op te zetten. Het is daarbij wel oppassen dat je niet de akku beschadigd, wat tot gevaarlijke situaties kan leiden.


V: Ok, nu heb ik een aantal lipos met Eflite type connector. Kan ik die opladen met de Nine Eagles lader?

A: Dat kan, alleen moet er dan wel wat aan de lader worden aangepast. Schroef de lader open, en soldeer 1 of 2 kabels, van het type die je ook voor de heli hebt gebruikt, aan de contactpunten in de lader. Deze zijn gemerkt met + en -, rood aan de plus, zwart aan de min. Maak aan de zijkant 2 kleine uitsparingen zodat de draden een weg naar buiten hebben, en schroef de lader weer dicht.

Er is ook een manier waarbij je niets aan de lader hoeft te doen. Alleen heb je dan een oude akku nodig, waarvan je de connector verwijdert. Dan soldeer je de draad die je anders in de lader had gesoldeerd, aan de metalen strips van de connector. Een 2e voordeel van deze methode is dat je zo ook eenvoudig de spanning van de aangesloten lipo kan meten met een voltmeter. Hier zijn een paar plaatjes om deze mod te verduidelijken:






V: Kan ik oplaadbare batterijen in de zender gebruiken?

A: Op zich wel, en zeker als je de zender gebruikt om de lipos op te laden, kan dit erg handig zijn, anders kost het je een vermogen aan batterijen. Het voltage van oplaadbare batterijen (tenzij je oplaadbare alkaline achtige hebt) is wel lager dan met gewone batterijen. Het blijft dus aan te raden om de lipos met de losse lader op te laden en de zender alleen in "noodgevallen" voor het opladen van de lipos te gebruiken. Als je de zender alleen voor vliegen gebruikt, kun je maanden met batterijen doen. Maak goed gebruik van de indicator op het display van de zender, vooral als je buiten vliegt kan het aan te raden zijn de batterijen bij 1 streepje te vervangen.



Trimmen:

V 1: De swash plate staat niet vlak. Dat moet ik vast even afstellen...

A: Doe maar niet. Door de gewichtsverdeling en het scheef hangen zal de swash zowel achterover moeten hellen, als, schuin naar links, van achteren gezien. Beste is gewoon te vliegen en dan de trim of de linkjes tussen servo's en swash aan te passen, om een stabiele hover te krijgen, zonder te hoeven corrigeren met de sticks.


V 2: Ik heb bijna maximale trim naar rechts op de staart nodig om te voorkomen dat de heli gaat spinnen. Dat kan niet goed zijn, of wel?

A: Het kan een teken zijn dat je staartmotor wat minder is, misschien als gevolg van een crash. Kijk wel eerst even of de rotor niet slipt op het asje. Het kan echter ook zijn dat de middenstand voor de staart niet goed staat, net als bij een slecht getrimde servo. Met de zender in mode 2 kun je de middenstand van de staart aanpassen. Zet zender en heli aan, en druk 3 keer snel achter elkaar op het kleine ronde knopje aan de achterkant, vlakbij waar de antenne zit. Je hoort een piepje, en alle trim indicators op het scherm springen naar neutraal. Je kan nu gewoon vliegen (let wel op, je kan de staart niet sturen in deze mode!) en de staart trimmen zodat hij stil staat. De trim indicators zullen daarbij nog steeds in het midden blijven staan, dit hoort zo. Land vervolgens, en druk nog een keer op het knopje aan de achterkant, om de instellingen op te slaan. Als het goed hoef je nu niet meer extreem veel te trimmen om de staart stil te houden tijdens de vlucht, hooguit een paar klikjes als de lipo leger raakt.


V 3: Ik heb bijna maximale trim nodig om de heli stil te laten hoveren.

A: Even er van uitgaand dat er niets mechanisch mis is, heb je 2 opties. Subtrimmen, of mechanisch afstellen. Het laatste houdt in dat je de stuurstangetjes van de swash plate los haalt, de platic connector een paar slagen in- of uitdraait, en dan weer vastklikt. Dit is aan te raden als bij het trimmen de servo erg ver uit het midden zou komen te staan.

Hoe in subtrim mode te komen is al behandeld in de vorige vraag. Het enige verschil met het subtrimmen van de staart is dat je andere trimknoppen gebruikt, namelijk dezelfde die je in normale mode zou gebruiken om aileron of elevator te trimmen.


Waarschuwing! In subtrim mode kun je ook de gyro instelling aanpassen! De gas trim omhoog drukken levert meer gyro werking op, naar beneden juist minder. Een lager ingestelde gyro betekent snellere pirouettes, maar ook een nerveuzer reagerende staart. Zie onderstaande video:



Er is echter geen manier om simpel terug te gaan naar de fabrieksinstelling van de gyro (sommigen zeggen dat hij standaard op maximaal staat, maar anderen weer niet) en ik heb ook geen idee of er nog wel buiten mee te vliegen is als de staart zo snel reageert. Dus het is aan te raden voorzichtig te zijn met het aanpassen van deze instelling.

[RipD]

ahhh, zeer goede toevoeging op mijn favoriete forum!

[Indoorvlieger]

Oorspronkelijk geplaatst door RipD

ahhh, zeer goede toevoeging op mijn favoriete forum!

Dank je. Gelukkig valt het vertalen wel mee, ik heb het natuurlijk eerst in gedachten vanuit het nederlands naar het engels moeten vertalen, dus de meeste uitdrukkingen zitten nog wel in mijn hoofd. Het eerste hoofdstuk is inmiddels al klaar.

[Indoorvlieger]

Nog weer een paar stukjes vertaald, en de "bind" procedure toegevoegd.

En als iemand nog een goede toevoeging weet, meld het dan hier even.

[RipD]

misschien gewoon een lijstje van de rebranded modellen zodat andere weten dat ze eigenlijk allemaal dezelfde heli hebben.

[Yov]

Mss een goed idee om dit toe te voegen al is het ABSOLUUT niet de bedoeling om dit te doen als alles goed verloopt:
RC Groups - View Single Post - Nine Eagles Solo Pro Single Rotor submicro heli
Maar helaas had ik vandaag samen met een ander forumlid een probleem. In mijn uurtjes zoekwerk heb ik geleerd dat heel wat mensen dit probleem ook hadden. Veel solo pro's zijn hierdoor onterecht naar de fabrikant trug gezonden en hierboven staat dan de oplossing.

[Indoorvlieger]

Oorspronkelijk geplaatst door Yov

Mss een goed idee om dit toe te voegen al is het ABSOLUUT niet de bedoeling om dit te doen als alles goed verloopt:
RC Groups - View Single Post - Nine Eagles Solo Pro Single Rotor submicro heli
Maar helaas had ik vandaag samen met een ander forumlid een probleem. In mijn uurtjes zoekwerk heb ik geleerd dat heel wat mensen dit probleem ook hadden. Veel solo pro's zijn hierdoor onterecht naar de fabrikant trug gezonden en hierboven staat dan de oplossing.

Daarom had ik het nog niet in de FAQ gezet (moet trouwens al weer aardig wat bijwerken, aan de Engelse FAQ heb ik inmiddels al weer een stuk toegevoegd en ik loop wat achter), met EPA kun je wel wat fixen, maar ook om zeep helpen... Maar het staat ook in de Engelse FAQ, dus het komt hier ook te staan.

[Yov]

Oorspronkelijk geplaatst door Indoorvlieger

Daarom had ik het nog niet in de FAQ gezet (moet trouwens al weer aardig wat bijwerken, aan de Engelse FAQ heb ik inmiddels al weer een stuk toegevoegd en ik loop wat achter), met EPA kun je wel wat fixen, maar ook om zeep helpen... Maar het staat ook in de Engelse FAQ, dus het komt hier ook te staan.

Jup, mijn Easy mode is nu hard geworden omdat k de settings allemaal opnieuw heb gezet. Mjah geen zin om het trug omzeep te helpen!

[Indoorvlieger]

Oorspronkelijk geplaatst door Yov

Jup, mijn Easy mode is nu hard geworden omdat k de settings allemaal opnieuw heb gezet. Mjah geen zin om het trug omzeep te helpen!

Je hebt in easy mode wel minder vermogen, je gas reactie wordt namelijk ook beperkt.

[Yov]

Oorspronkelijk geplaatst door Indoorvlieger

Je hebt in easy mode wel minder vermogen, je gas reactie wordt namelijk ook beperkt.

Ach owkey! Njah eerst had ik in Easy mode Maar de helft van mijn servo's. Nu aangezien ik niet wist hoe ik ze precies "juist" Moest zetten heb k ze maar op Max boven en MAX onder getrimd. Dus op deze manier is links rechts en voor achter dus volle snelheid geworden.

[The Thorn]

Ik heb de solo pro nu ook in mijn bezit. Na een korte test en trimvlucht ook een paar echte vluchtjes gemaakt.

Is weer even wennen na een tijdje uit de heli's te zijn geweest, maar het ging wel aardig. ik moet zeggen dat ik nog veel trim om hem goed recht te krijgen. Het overhellen in een hover is niet eens zo heel erg. Ik ben het gewend, en het heeft natuurlijk een logische rede.

Wel is me opgevallen dat ik weer moet wennen aan het stabiliseren van de heli. Ik was gewend om stick input te geven, en daarna weer tegen te sturen om hem recht te krijgen. Dat hoeft dus niet echt meer. Voordat ik dat door had waren de bewegingen wat wiebelig, maar als ik de stick rustig in neutraal zet, dan hangt de heli weer mooi stil.

Ik vind het nu al een erg leuke heli, en ga er zeker meer lol mee beleven. Ik houd wel van precisie landingen, dus ik zet mijn uitdagingen alvast klaar.

[Yov]

Jah met trim kan je hem redelijk stil laten hangen. Maar De stapjes zijn mss net iets te groot. Mijn toestel gaat of net iets voor of net iets achter. tussenin bestaat niet. En dit zelfde met links rechts. Al is links wel vrij stil.

[Yov]

Inmiddels alles al heel fijn afgetrimt. ik heb ondervonden dat als je in het Sub trim menu werkt de trimming stukken fijner verloopt dan het gewoon trimmen. Ook ben ik nu zeker dat 1 batterij defect is. Ik merkte de eerste maal al dat hier iets niet met klopte. tijd was gewoon veel te kort. toen heb ik deze gemerkt met een stipje alcoholstift. De vorige vlucht merkte ik ook dat er een batterij minder presteerde. Bij het controleren hiervan Ja hoor! Weer diezelfde batterij. Nu na een 3de vlucht zeg ik weer van hmm.. zou het? En idd weer de zelfde. Slechts 1 min enkel aftrimmen dus geen vol gas etc! Nu zag ik dat de Lipo ook bol is komen te staan. Echt merkbaar. K heb inmiddels een mail gezonden naar de verkoper. Ik vermoed dat ik deze zal moeten trug zenden maar ik hoop op een beetje vertrouwen en foto's ook voldoende bewijs zullen zijn. Mss kan ik de NE aansluiting gebruiken voor een andere Lipo.+ Ik verzend niet graag een Defecte lipo in een envelop. :S

[Indoorvlieger]

Oorspronkelijk geplaatst door Yov

Inmiddels alles al heel fijn afgetrimt. ik heb ondervonden dat als je in het Sub trim menu werkt de trimming stukken fijner verloopt dan het gewoon trimmen. Ook ben ik nu zeker dat 1 batterij defect is. Ik merkte de eerste maal al dat hier iets niet met klopte. tijd was gewoon veel te kort. toen heb ik deze gemerkt met een stipje alcoholstift. De vorige vlucht merkte ik ook dat er een batterij minder presteerde. Bij het controleren hiervan Ja hoor! Weer diezelfde batterij. Nu na een 3de vlucht zeg ik weer van hmm.. zou het? En idd weer de zelfde. Slechts 1 min enkel aftrimmen dus geen vol gas etc! Nu zag ik dat de Lipo ook bol is komen te staan. Echt merkbaar. K heb inmiddels een mail gezonden naar de verkoper. Ik vermoed dat ik deze zal moeten trug zenden maar ik hoop op een beetje vertrouwen en foto's ook voldoende bewijs zullen zijn. Mss kan ik de NE aansluiting gebruiken voor een andere Lipo.+ Ik verzend niet graag een Defecte lipo in een envelop. :S

Mooi te horen dat je vooruitgang boekt. Subtrim kan inderdaad een uitweg bieden om net dat ene "tussenstapje" te vinden.

Een bol staande lipo is op weg naar een voortijdig einde. Je zal een kortere vlucht merken, en meer spanningsval, wat weer in extra bijtrimmen wordt vertaald. Ik vraag me af of je die vergoed gaat krijgen. Meestal gaan ze er vanuit dat je hem toch wat tever hebt leeggetrokken. Maar goed, proberen kan altijd...


En eindelijk weer eens een stukje bijgewerkt. Het eerste gedeelte is nu wee up to date met de Engelse versie, en ook al gedeeltelijk voorzien van de nieuwe layout. De rest volgt wanneer tijd en zin beide aanwezig zijn.

[Yov]

Elke Lipo die ik vlieg vliegt de Heli als maar beter en beter! Als de standaards maar 40 keer meegaan zijn deze binnen de 4 dagen nog op!
Ik merk wel dat als ik een redelijke "crash" zet. Meestal gevolg van overstekende stoelen en muren die op de heli vallen enz... Heb k niets met te maken ben altijd in men recht in de living haha! Dan blijft mijn tail full speed draaien of draaien mijn blades steeds nog aan een lage snelheid. Is dit normaal of is er mss toch iets mis met het printje?